المحقق السبزواري

863

روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )

اطراء از استوارترين فرصتهاى شيطان است در نفس او تا آنكه محو كند به سبب آن آنچه به عمل آمده از احسان محسن و نيكويى نيكوكار . » « و إيّاك و المنّ على رعيّتك بإحسانك ، أو التّزيّد فيما كان من فعلك ، أو أن تعدهم فتتبع ما تعهّدهم « 1 » بخلفك . فإنّ المنّ يبطل الإحسان ، و التّزيّد يذهب بنور الحقّ ، و الخلف يوجب المقت عند اللّه و النّاس . قال اللّه تعالى : كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ . « 2 » « بپرهيز از منّت گذاشتن بر رعيّت ، و زيادتى اظهار كردن در فعلت - يعنى ، كارت را بيش از آنكه هست بازنمايى در معرض افتخار - يا آنكه وعده كنى ايشان را و تابع سازى وعدهء خود را به خلف كردن . پس ، به درستى كه منّت گذاشتن باطل مىكند احسان را ، و زياده اظهار كردن نور آنچه حقّ و راست است مىبرد ، و خلف وعده كردن خشم را لازم مىگرداند نزد خدا و نزد خلق . فرموده خداى سبحانه « 3 » : بزرگ است از روى دشمن داشتن نزد خداى عز و جلّ اينكه بگويند چيزى را كه نمىكنند . » « و إيّاك و العجلة بالأمور قبل أوانها و « 4 » و التثبّت « 5 » فيها عند إمكانها ، أو اللّجاجة فيها إذا تنكّرت ، أو الوهن عنها إذا استوضحت . فضع كلّ أمر موضعه ، و أوقع كلّ أمر موقعه . » « و بپرهيز از تعجيل كردن در كارها ، پيش از وقت آن ؛ و از تثبت و تقاعد از آن كار در وقت امكان و فرصت ؛ و لجاجت كردن در آن كار وقتى كه دشوار باشد طريق تحصيل آن يا واضح نباشد راه آن ، يا وهن و سستى در وقتى كه جهت آن كار واضح و روشن شود - و غرض نهى از افراط و تفريط است در اقدام بر كارها و الزام طريقهء وسط - و لهذا فرمود : پس ، بگذار هر امرى را در جاى خود ، و واقع‌ساز هر عملى را در موقع خود . »

--> ( 1 ) . در ديگر نسخ به جاى « ما تعهدهم » « موعدك » آمده است . ( 2 ) . صف : 3 . ( 3 ) . در متن عربى « تعالى » آمده است . ( 4 ) . ديگر نسخ : « أو » . ( 5 ) . اصل : « التثبط » كه با توجه به متن فارسى اصلاح گرديد . در چاپ صبحى صالح : « التّسقط » و در شرح ابن ابى الحديد و چاپ فيض الاسلام : « التساقط » آمده است .